ماهنامه استاندارد، سال نوزدهم ، شماره 222 ، بهمن ماه  89 ، مهناز همتی
مقدمه: كار بخشي از زندگي ماست و خيليها حداقل يك سوم از زمان شبانه روزشان را مشغول كارند و در محيط كارشان سپري ميكنند. كار علاوه بر كسب درآمد و تامين نيازهاي مالي در يادگيري مهارتهاي جديد، پرورش استعدادها و تقويت خودباوري و اعتماد به نفس موثر است. اما همه اينها در گروي اين است كه كار، سلامت رواني و جسماني ما را دچار مشكل نكند. يك حادثه يا بيماري ناشي از كار، كافي است تا زندگي را به كام ما، خانواده و نزديكان ما تلخ كند. بديهي است ارتقاء بهره وري وكيفيت در سازمان ها بردوش مردان وزناني است كه خود از سلامت و ايمني برخوردار باشند.
براي زندگي بهتر، رعايت اصول ايمني و بهداشتي در كار از اهميت زيادي برخوردار است.
قدم اول :
مشخص كنيد كه امكان مواجه كدام افراد با خطر در محيط كار وجود دارد؟
قدم دوم:
ميزان ريسك خطرات احتمالي را براي اشخاص تعيين كنيد.
قدم سوم:
ابزار و وسايلي كه مي توانند به كاهش خطرات كمك كنند معين كنيد. هدف از اين راهنمايي فراهم كردن اطلاعات با جزييات بيش تر است تا بتوانيم در مسير تشخيص خطرات پيش برويم.روش پيشنهادي به صورت زير است:
قدم اول:
تعريف خطر
يك خطر شامل هر چيزي كه ممكن است باعث جراحت شود مي شود.
بايد به موارد زير توجه شود:
•    اتفاقاتي كه در محيطهاي مشابه اتفاق افتاده است.
•    خطرات و اتفاقات اخير (در محيط كار يا محيطهاي كاري مشابه) براي اين منظور ميتوان به اسناد حوادث كه توسط شركتهاي مخصوص چاپ مي شود مراجعه نمود.
•    نشرياتي كه در آنها كدهاي راهنمايي و عملي مربوط به مسايل صنعتي موجود است.
•    مشورت با افرادي كه در صنعت هستند شامل نمايندگان ايمني و سلامتي و كميته هايي كه به منظور يافتن مشكلات احتمالي در زمينه ايمني در محيط كار فعاليت دارند.
•    بازرسي محيط كار (به چك ليستها توجه كنيد)
•    آمار و اطلاعات ثبت شده كه ميزان ناامني وخطرات بالقوه مشخص مي كند.
•    
قدم دوم:
ارزيابي خطر
خطر در مورد هر گونه جراحت و يا ضرر و زيان به معني ميزان احتمال و امكان بروز حوادث و ضرر و زيان است. وقتي يك خطر مشخص مي شود ريسك و احتمال مربوط به آن مي تواند بدست آيد. برآورد ريسك و احتمال خطر مي تواند در تشخيص و تعيين يك نتيجه منطقي ما را ياري كند و به كاهش احتمال خطرات كمك كند.
هر كدام از خطرات مشخص شده در مرحله اول اين فرايند بايد ارزيابي شود.
اين مرحله بايد شامل:
•    تصميمي كه درباره هر خطر و محل آن بايد گرفته شود و همچنين تصميم گيرنده معين شود.
•    اطلاعاتي كه براي تصميم گيرندگان ضروري است و همچنين چگونگي ارايه اين اطلاعات بايد مشخص شود.
اطلاعات بايد شامل:
•    اندازه, بلندي و خروجي هر مكان
•    طريقهاي انتخابي و يادداشتهاي كاري
•    موقعيت و شرايط كارخانه
•    تعداد و ميزان حركت و جابجايي افراد در داخل كارخانه
 
قدم سوم:
كنترل كردن ريسك خطر
جايي كه خطر وجود دارد و تخمين احتمال آن به افراد حاضر در محيط كار نشان داده مي شود و اگر امكان حذف آن عملا وجود نداشت توجهات بايد معطوف به موارد قابل دسترس براي كاهش احتمال خطر و جلوگيري از بروز آن باشد يعني عملا كنترل خطر.
بايد به موارد زير توجه شود:
•    تعويض كارهاي پرخطر با مواردي با خطر كمتر.
•    كنار نگه داشتن ديگر كارمندان و ديگر افرادي كه مستقيما با كارهاي خطر زا در تماس نيستند از خطر.
•    تركيب اعداد و اندازه گيري هاي كنترلي
•    استفاده از تجهيزات پيش گيري كننده شخصي عمليات ايمن سازي محيط كار بايد با مشورت افرادي كه اجرا كننده عملياتي هستند قبل از آغاز كار, صورت گيرد.
موارد زير بايد در محيط كار سنديت پيدا كند و ثبت شود:
•    تحصيلات و آموزشهاي كارمندان و پيمانكاران شامل: آموزشهاي استنتاجي و صلاحيتها و گواهينامه هاي مورد نياز
•    برنامه ريزي و ترتيب گذاري كارها به منظور تضمين ايمني ديگر افراد و اين امر نبايد با مصالحه با ديگر افراد فعال در محيط كار باشد.
•    ارتباط مستقيم با سرپرستان و اجرا كنندگان امور
قابل اجرا بودن: عملي بودن يك امر بعضي از كارها در عمل و در موقع احتياج بوسيله عبارت دور از عمل بيان مي شوند.
موارد قابل اجرا در اين زمينه عبارتند از:
1.    شدت هر حادثه و ضرر و زيان احتمالي آن براي سلامتي و ميزان احتمال بروز آن
2.    تعيين و تامين اطلاعات در باره :
• ميزان خطر خطراتي كه در بند 1 آمده است.
• احتمال بروز حادثه و ضرر وزيان آن
• وسايل كاهش و يا كم كردن روز خطرات و يا حوادث بالقوه .
3. قابل دسترس و مناسب بودن قيمت تجهيزاتي كه در بند 2 اشاره شد.